Nu te zien: de nieuwe tentoonstelling Portraits Of My Demons van Gurb. Deze bijzondere expositie van de mixed-media artiest maakt innerlijke demonen voelbaar en laat zien hoe ze onze mental health kunnen versterken. We spraken Gurb in de kunsthal in Almere waar hij ons door de expositie heen gidst.
Bij binnenkomst in de eerste ruimte lijkt de kinderkamer van de expo Portraits Of My Demons vooral vrolijk: “Kleur, speelgoed dat me deed denken aan vroeger, aan dat gevoel dat alles nog oké was”, zegt Yoeri Teuben, alias Gurb. Toch wringt er iets. Als je goed om je heen kijkt, zie je dat er iets niet helemaal pluis is. “We laten aan de buitenwereld vaak alleen de kleur en de vrolijkheid zien.” In de volgende ruimte wordt de sfeer duister. Met spotlights die vallen op donkere figuren. Het zijn de beelden die hij ziet in een toestand van halfslaap.
“Hier wordt de droom langzaam een nachtmerrie,” zegt hij. “Maar die nachtmerrie hoort er ook gewoon bij, heb ik geleerd.” De tentoonstelling in Kunstlinie in Almere stelt de vraag: wat gebeurt er als je stopt met vechten tegen je demonen en leert ze helemaal te omarmen?
Lessen uit de anime
In Gurb’s wereld zijn demonen geen monsters, maar gidsen, spiegels en metgezellen. “Niet alle demonen zijn slecht,” zegt hij. “Sommigen beschermen je. Zoals Jazzman: die zette in mijn hoofd de muziek aan als er vroeger ruzie was thuis.” In zijn werk komt ook vaker een personage terug: de Shadow Man, een verbeelding van zijn donkere kant. “Ik wilde laten zien dat moeilijke gevoelens er ook gewoon mogen zijn,” vertelt hij. “Dat ze zelfs waardevol kunnen zijn.” “Schrijven lukt me niet altijd, maar met beeld kan ik alles kwijt.” Zijn beeldtaal is beïnvloed door Japanse anime, vooral Yami Shibai. “Daarin worden demonen niet alleen als kwaad gezien. Ze hebben ook een functie. Dat leerde me: niet alles wat donker is, is slecht.”
Full circle moment
De expositie komt voort uit zijn eigen ervaringen. “Ik kom uit een boerendorp. Voelde me vaak onbegrepen.” Als kind maakte hij voor het eerst sleep paralysis mee: “een toestand waarin je wakker bent maar niet kan bewegen,” vertelt hij. “Ik heb die ervaring gebruikt in mijn werk en er zo iets positiefs van gemaakt.”
Tijdens zijn residentie bij Carte Blanche werkte hij een jaar lang aan de serie. Twee weken voor de opening kreeg hij het nog even zwaar. “Ik dacht dat ik die Shadow Man allang achter me had gelaten,” vertelt hij. “Maar ineens stond hij er weer. Die twijfels, dat stemmetje in mijn hoofd.”
In diezelfde periode belandde er een bericht in zijn inbox: een brief die hij vijf jaar eerder via een website aan zichzelf had geschreven, en die hem nu automatisch werd toegestuurd. “Ik had daarin geschreven: ‘Ik hoop dat ik nog steeds kunst maak.'” En dat las ik dus precies op het moment dat ik er zelf weer aan twijfelde. Dat was echt een full circle moment.”
Hij glimlacht. “Wat me er altijd doorheen heeft gesleept, is dat ik ben blijven maken. En nu mag ik dit gewoon delen. Dat ik hier nu sta met mijn eigen expositie… is echt een full-circle moment.” Over de kwetsbaarheid van het delen zegt hij: “Ik heb mijn hart op tafel gelegd in de hoop dat niemand het kapot zou slaan. Maar het tegenovergestelde gebeurde.”
Iedereen heeft demonen
Na de opening kreeg hij veel reacties van bezoekers. In de laatste ruimte staat een bank waar iedereen, van volwassen mannen, vrouwen en jongeren hun angsten kan opschrijven. De bank is al helemaal onder geklad. Een vrouw die schreef over de angst om een slechte moeder te zijn, anderen waren bang om voor altijd alleen te blijven,” zegt hij. “Ze hebben echt iets losgelaten. Dat had ik nooit durven dromen.”
Het was een veilige plek voor mensen. “Op die bank word je niet onder de loep genomen door een therapeut. Je hoeft even niks uit te leggen.”
Volgens Gurb is het werk meer dan een persoonlijke reflectie. “We vragen te weinig: hoe gaat het nou écht met je? Deze tentoonstelling is mijn manier om dat gesprek te starten. “Met onszelf én met mensen om ons heen.” De reacties verrassen hem. Wat ooit voelde als iets wat alleen van hem was, blijkt collectief. “Iedereen heeft demonen,” zegt Gurb. “We praten er alleen niet over. Als mensen zich door mijn werk even gezien voelen, is het voor mij geslaagd.”
